Stories

In this article, we will explore the dolfwin casino login process, detailing the steps new and returning players need to follow. We will cover account creation, login procedures, and troubleshooting common issues. Additionally, we will provide insights into enhancing your gaming experience, including information about bonuses and promotions. Whether you are just starting your gambling journey or are a seasoned player looking to return, this guide will ensure you navigate the login process smoothly.

Understanding the Dolfwin Casino Login Process for New Players

For new players, the first step in enjoying the offerings of Dolfwin Casino is creating an account. This process is straightforward and typically requires basic information such as your name, email address, and preferred password. Once you navigate to the registration page, you will be prompted to fill in these details. Ensure that your password is secure, incorporating a mix of letters, numbers, and special characters to protect your account.

After submitting your information, you may receive a confirmation email. Click the link provided in the email to verify your account. This step is crucial, as it ensures that your registration is legitimate and helps to prevent fraud. Once verified, you can return to the Dolfwin Casino login page and enter your credentials to access your account.

Returning Players: How to Access Your Dolfwin Casino Account

Returning to Dolfwin Casino is a seamless experience for players who have previously created an account. Simply navigate to the Dolfwin Casino login page, where you will see fields to enter your registered email and password. If you remember your credentials, logging in is quick and efficient, allowing you to dive straight into the gaming action.

In case you’ve forgotten your password, Dolfwin Casino offers a recovery option. Click on the “Forgot Password?” link, and you will be prompted to enter your registered email address. You will then receive a link via email to reset your password. It’s essential to check your spam folder if you don’t see the email in your inbox.

Common Login Issues and Their Solutions at Dolfwin Casino

Even seasoned players may encounter login issues from time to time. One common problem is entering incorrect login details. Ensure that your email and password are entered correctly, paying attention to capitalization and special characters. If you have recently changed your password, remember to use the updated one.

Another frequent issue is that players may have locked their accounts due to multiple failed login attempts. In such cases, it’s best to wait for a brief period before trying again or to utilize the account recovery options. If you face persistent issues, contacting Dolfwin Casino’s customer support can provide assistance.

Login Issue Possible Solution
Forgotten Password Use the “Forgot Password?” link to reset it.
Account Locked Wait for a cooldown period or contact support.
Incorrect Email Double-check your email for correctness.
Technical Glitches Refresh the page or try a different browser.

Exploring the Benefits of Signing Up for Dolfwin Casino

Joining Dolfwin Casino opens the door to a myriad of benefits, particularly for new players. Upon registration, players often receive welcome bonuses, which may include free spins or a matched deposit bonus. These promotions are designed to enhance your initial gaming experience, allowing you to play longer and try out various games without risking too much of your own money.

Moreover, Dolfwin Casino regularly updates its promotional offers. By maintaining an active account, you can receive notifications about exclusive promotions and bonuses tailored specifically for loyal players. This not only enhances your gaming experience but also maximizes your potential returns.

How to Take Advantage of Dolfwin Casino No Deposit Bonus Offers

One of the most appealing aspects of Dolfwin Casino is its no deposit bonus offers. These promotions allow players to try out games without having to make an initial investment. To take advantage of such offers, players typically need to create an account and opt-in for the promotion during the registration process or shortly after.

Once you receive your no deposit bonus, it’s essential to understand the terms and conditions attached. This includes wagering requirements, which dictate how many times you must play through the bonus before withdrawing any winnings. Familiarizing yourself with these details will ensure you make the most of your bonus and avoid any surprises when cashing out.

  1. Visit the Dolfwin Casino website and create your account.
  2. Opt-in for the no deposit bonus during registration.
  3. Explore the eligible games covered by the bonus.
  4. Track your progress towards meeting the wagering requirements.
  5. Withdraw your winnings once you have met the conditions.

A Brief Overview of Dolfwin Casino Reviews and Player Feedback

When considering any online casino, including Dolfwin, it is important to review player feedback and overall reviews. Many players commend Dolfwin Casino for its user-friendly interface and extensive game selection, which includes everything from slots to table games. Reviews often highlight the casino’s commitment to security and fair play, ensuring a safe gambling environment.

However, as with any platform, there are mixed opinions. Some players have noted occasional delays in customer support response times or issues with withdrawal processing. Reading a variety of Dolfwin reviews can provide a balanced view, helping potential players make informed decisions about whether to register and engage with the platform.

Ultimately, understanding the login process and familiarizing yourself with Dolfwin Casino’s features can enhance your experience, ensuring you make the most out of your online gambling journey.

Stories

Un hallazgo casual en tierras sorianas acaba de ampliar de forma significativa el corpus de los llamados Hadrian’s Wall pans, la reducida serie de vasos broncíneos esmaltados que reproducen el Muro de Adriano y los nombres de sus fuertes. La Berlanga Cup es apenas la segunda pieza de esta serie recuperada en Hispania y la primera de todas las conocidas que documenta epigráficamente los fuertes del sector oriental del Muro. Refuerza, además, la hipótesis que interpreta estos objetos como recuerdos militares traídos de vuelta por veteranos de las tropas auxiliares, en este caso vinculables a la Cohors I Celtiberorum, reclutada en el mismo territorio donde apareció el vaso.

El hallazgo se produjo por casualidad en terrenos de labor de La Cerrada de Arroyo, a escasos cien metros del casco urbano de Berlanga de Duero (Soria). La pieza, hoy depositada en el Museo Numantino (inv. 2025/3), se conserva en un 80-90%. Se trata de un vaso hemisférico de 114 mm de diámetro máximo, con decoración esmaltada en rojo, verde, turquesa y azul marino, y una inscripción en el borde en la que figuran los nombres de [CILV]RNVM, ONNO, V[IN]DOBALA y CONDERCOM, correspondientes a los fuertes de Chesters, Halton Chesters, Rudchester y Benwell (Northumberland). Ninguna de las demás piezas conocidas hasta hoy —la Rudge Cup, la Amiens Patera, la Ilam Pan, la Bath Pan o los fragmentos Basildon y Hildburgh— menciona estos emplazamientos.

El estudio, publicado en la revista Britannia, está firmado por Roberto De Pablo Martínez (Instituto CAETRA), Susana De Luis Mariño (Instituto CAETRA y Museo Arqueológico Nacional, Madrid), Jesús García Sánchez (Escuela Española de Historia y Arqueología en Roma, EEHAR-CSIC, e Instituto de Arqueología de Mérida, IAM-CSIC, y miembro del colectivo romanarmy), Ignacio Montero Ruiz (Instituto de Historia, IH-CSIC, Madrid) y Pablo Aparicio Resco (3D Stoa – Heritage and Technology, Madrid). El trabajo combina epigrafía, arqueometría (pXRF y análisis de isótopos de plomo en Durham University), digitalización 3D y prospección geofísica con GPR. Los resultados confirman la manufactura de la pieza en el norte de Britania, con plomo procedente de las minas de los Peninos septentrionales o de Durham, e identifican en torno al punto del hallazgo un asentamiento rural romano datable entre los siglos I y IV d.C.

La datación de la pieza, situada entre el 124 y finales del siglo II d.C., y la mención explícita de fuertes como Cilurnum y Condercum —donde estuvieron acuarteladas unidades auxiliares hispanas— refuerzan la lectura del vaso como un souvenir militar traído de vuelta por un veterano de la Cohors I Celtiberorum. Un documento clave para sostener esta hipótesis es la tessera de hospitalidad de Castromao (Ourense), datada en el 132 d.C., en la que figura un prefecto de esta misma cohorte.

DOI: 10.1017/S0068113X26100701

Escucha la conversación entre Jesús García y Manuel Gago sobre la copa de Berlanga, su hallazgo y sus implicaciones:

Consulta la publicación en Britannia:
The Berlanga Cup. New Evidence of Hadrian’s Wall Pans Found in Hispania Citerior (Spain)

Stories

Recreación da reutilización do castro de Santa Baia polo exército romano. Ilustración: Marcos Taracido

Hoxe é un día importante para romanarmy.eu. Presentamos na Deputación da Coruña os resultados de divulgación do proxecto Finis Terrae, a iniciativa para avanzar no coñecemento da presenza do exército romano no estremo occidental de Galicia. O proxecto tivo dúas liñas de desenvolvemento moi conectadas entre si: as arqueolóxicas, nas que exploramos tanto os sitios arqueolóxicos como as metodoloxías precisas para obter a maior cantidade posible de datos de xacementos moi complexos, e as divulgativas pola outra.

Francisco Alonso Toucido, Manuel Gago, Xosé Manuel Penas e José Manuel Costa. Foto: Anxo Miján

O proxecto incluía unha idea: xunto coa estratexia de divulgación habitual que romanarmy emprega, a través das redes e medios de comunicación, desde hai unha década, queríamos desenvolver novos conceptos. A nosa idea é integrar as ferramentas audiovisuais de recreación desde o primeiro momento, empregándoas por unha banda para probar as nosas hipóteses e por outra poder ofrecer á cidadanía un rápido acceso á interpretación de xacementos moi complexos e difíciles de ver en campo. Tradicionalmente, este tipo de produtos elabóranse cando os proxectos de investigación están moi avanzados ou como parte de posteriores procesos de posta en valor. Nós queriamos darlle a volta: integralos desde o primeiro momento como unha axuda ao propio traballo de procesado dos datos. Unha forma de pensar visualmente en tempo real mentres traballabamos na análise dos datos. O resultado está nesta web. Nela podes acceder aos diferentes produtos que elaboramos.

Construción da fortificación de O Castrillón (Touro). Ilustración: Marcos Taracido.

Empregamos as excelentes ilustracións de Marcos Taracido para amosar imaxes de ‘acción’, amosando os procesos construtivos cos que interpretamos foron erguidas as fortificacións a partir dos datos extraídos das sondaxes.

Adicionalmente, elaboramos un podcast no que damos conta en formato conversacional dos resultados das intervencións no castro e campamento de Santa Baia (A Laracha) e O Castrillón (Touro), adentrándonos na organización dun exército da Antigüidade e o territorio dos galaicos ao que chega o exército romano. O podcast foi producido coa colaboración do produtor sonoro Jorge Lamas.

Ao mesmo tempo, emprendimos a elaboración de dúas recreacións hipotéticas dos xacementos durante o seu uso por parte do exército, executadas polo Centro Infográfico Avanzado de Galiza (CIAG), integrado por Anxo Mijan Maroño, Carlos Paz de Lorenzo e Miguel Torre Fernández. O proceso de elaboración destas recreacións virtuais permitiunos comprobar non só a idoneidade do seu uso como ferramenta divulgativa. A esixencia de precisión que teñen estes gráficos convertiunos nun aliado imprescindible durante as fases de interpretación e análise dos datos do xacemento: o modelo 3D permitíanos visualizar a viabilidade das hipóteses interpretativas e mellorar a nosa comprensión do sitio desde o primeiro momento.

Visualización do castro e campamento romano de Santa Baia (A Laracha)

Visualización da fortificación de O Castrillón (Touro)

Todos os produtos xenerados están dispoñibles con licenza de uso para o seu aproveitamento gratuíto e sen ánimo de lucro pola veciñanza e as institucións, para que desde xa mesmo poidan pasar a pertencer ao patrimonio colectivo destas localidades e de Galicia e contribuír a encher de imaxes o noso pasado. As persoas e entidades que as usen só precisar referenciar con claridade a autoría das imaxes e os seus vínculos co proxecto. Na páxina de créditos do proxecto Finisterrae indícanse os autores.

Stories

Santiago de Compostela, 9 de febreiro de 2024. Sete novos posibles recintos arqueolóxicos de carácter temporal converten a Lugo na provincia galega con maior número de restos arqueolóxicos vinculados ás actividades do exército romano. Así o sinala a publicación “Entre valados e piñeirais. Achegas arqueolóxicas ao coñecemento da presenza militar romana na Galicia Nororiental”, que un equipo de arqueólogos e investigadores do colectivo romanarmy e diferentes universidades acaba de publicar no último número (33) da revista Croa, editada polo Museo do castro de Viladonga. A investigación está  liderada polo arqueólogo Andrés Menéndez-Blanco (Universidade de Oviedo). 

Ortofoto do voo americano e modelo dixital a partir de datos LiDAR do campamento de A Costa / Outeiro de Arcillá (Cospeito).

A publicación agrupa os novos achados en dous grupos, aqueles xacementos que ofrecen unha “fiabilidade alta” e os que se consideran “indicios probables”. Entre os primeiros, atópanse os recintos coñecidos como O Vedro da Fame (A Ermida, Riotorto), A Costa (Arcillá, Cospeito) e As Pardellas (Guillarei, Friol). No segundo grupo, sitúanse o Monte Endemil (San Xoán do Mato / Saa, Palas de Rei), Penoucos (Fonfría / Barbeitos, A Fonsagrada), O Campo da Matanza (O Cádavo, Baleira) e A Lagúa (Airexe, Baleira / Pereira, Castroverde). A diferencia entre os de ‘fiabilidade alta’ e os ‘indicios probables’ é en primeiro lugar o seu grao de conservación, que nos primeiros é máis elevado e poden ser encadrados e comparados con outros campamentos ben coñecidos. No segundo caso, a gran intensidade das tarefas agrícolas sobre as estruturas e o grao de degradación do xacemento impide ter o mesmo nivel de certeza, pero os investigadores dannos a coñecer “pola necesidade de recorrer a elementos cada vez menos conspicuos dentro do rexistro arqueolóxico para responder ás nosas pregunta de investigación”. 

A maior parte dos autores da publicación son membros do colectivo romanarmy.eu, un equipo arqueolóxico enfocado na investigación e difusión da presenza militar romana no noroeste peninsular, pertencentes a diferentes universidades.Así, xunto a Andrés Menéndez-Blanco, asinan o artigo José Manuel Costa-García (Universidade de Salamanca), João Fonte (University of Exeter), Manuel Gago Mariño (Universidade de Santiago de Compostela), Víctor Vicente García (Veterum Arqueólogos, S.L.) e Pablo López Fernández (arqueólogo). 

Plantas de

Un dos meirandes campamentos de Galicia 

Aínda que o grado de evidencia que teñen os diferentes sitios arqueolóxicos é distinto, os investigadores consideran que estes campamentos seguen a morfoloxía que xa foi documentada noutros recintos militares romanos do noroeste, e que é o resultado da aplicación dun módulo rectangular regular á topografía do lugar no que se establecen. Os xacementos poden clasificarse en dúas categorías que son relativamente abundantes no rexistro arqueolóxico galego: os grandes recintos que rondan ou superan as 10 hae outros campamentos de tamaño medio que se atopan ao redor das 5 ha . Entre os primeiros destaca Vedro da Fame (A Ermida, Riotorto), que con 14 hectáreas de tamaño é un dos meirandes de Galicia. Conta, ademais, con varios lenzos defensivos que definen un anexo na ladeira oeste de 2,6 ha. Polo momento descoñécese se estas defensas foron construídas no mesmo momento ou definen varias cronoloxías. Este feito convirte ao Vedro da Fame nun caso único no noroeste peninsular. 

Datos relevantes para novas interpretacións

Os achados achegan “datos relevantes para o desenvolvemento de novos marcos interpretativos” que nos permiten comprender os movementos do exército romano na actual Galicia. En concreto, os recintos de Penoucos (A Fonsagrada) e Campo da Matanza (O Cádavo, Baleira) inciden na abundancia de fortificacións romanas de campaña entre as montañas orientais de Galicia e o occidente asturiano. O longo val de Baleira puido ter “un papel central nos desprazamentos do exército romano a través do oriente lugués en sentido norte-sur”. O outro conxunto de xacementos, situados ao oeste do río Miño , “presentan máis dificultades interpretativas” pero tamén poden indicar o control de vías de comunicación e, sobre todo, cambian a distribución dos campamentos romanos en Galicia. “Comeza a diluírse a imaxe de dúas ‘illas’ ou concentracións afastadas”, explican os autores, “e os xacementos de A Costa (Cospeito), O Alto das Pardellas (Friol) e O Monte Endemil (Palas de Rei), xunto con outros localizados recentemente, enchen este espazo baleiro do occidente lugués e o oriente coruñés, apuntando a unha distribución máis homoxénea dos sitios en toda Galicia”. 

Os investigadores destacaron tamén que máis aló das hipóteses relativas ás rutas e direccións, “a presenza de poboados fortificados na contorna destes recintos tampouco pode ser ignorada á hora de interpretar as súas motivacións. Aínda que non temos evidencias de asaltos ou asedios a castros nas áreas galega e asturiana, os indicios de interrelacións entre poboados indíxenas e campamentos son cada vez máis numerosos”. 

Novos achados en amarelo: (1) A Costa, (2) As Pardellas, (3) O Monte Endemil, (4) Penoucos, (5) O Campo da Matanza, (6) A Lagúa e (7) O Vedro da Fame.

Sitios en vías de desaparición

Os investigadores alertan de que todos os recintos localizados están “moi alterados por unha acción humana continuada. Nunha paradoxal carreira, conforme dispoñemos de tecnoloxías e metodoloxías aplicadas que permiten a detección destes xacementos tan pouco visibles na paisaxe, os procesos de destrución destes sitios tamén se vai acelerando. Xunto co impacto da agricultura tradicional, nas últimas décadas os procesos de concentración parcelaria, de reforestación ou de construción de parques eólicos teñen sido críticos para moitos sitios”.  Todos os sitios descubertos foron notificados formalmente á Dirección Xeral de Patrimonio da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia, instando á súa catalogación e, xa que logo, protección. 

Sites, Stories, Publications

► Podría estar vinculado al asedio de la ciudad ástur de Lancia, hasta el momento sin evidencias arqueológicas.

► Las investigaciones se desarrollaron en los años 2020-21, pero han visto ahora la luz tras un exhaustivo proceso de revisión científica.

Posición y extensión del campamento de Villacete y relación con el poblado de Lancia (Imagen de los autores del artículo).

Oviedo/Uviéu, 7 de diciembre de 2023. Un recinto militar de gran tamaño, con capacidad entre 13.000 y 18.000 soldados, ha sido identificado recientemente en las proximidades de Villacete (Valdefresno, León). Con 28 ha de superficie, se trata de “uno de los mayores campamentos militares reconocidos hasta el momento en el noroeste peninsular”, señalan los investigadores Andrés Menéndez Blanco (Universidad de Oviedo), Víctor Vicente García (Veterum Arqueólogos) y João Fonte (Universidad de Exeter). El campamento romano, localizado a partir de diferentes técnicas de teledetección, puede estar vinculado al asedio del próximo yacimiento de El Castro (Villasabariego, León), identificado por diversos autores como la ciudad de Lancia de los ástures. El hallazgo, junto con otros cinco campamentos inéditos, acaba de ser publicado en el artículo: “De las fuentes escritas a las técnicas de teledetección: aportaciones sobre la presencia del ejército romano en la cuenca del Esla (León y Zamora)”, disponible en el número 21 de la revista Studia Historica. Historia Antigua de la Universidad de Salamanca [link].

Continue Reading
Sites, Stories, Sites

Castro do Couto de San Sebastián (superior) e O Castrillón (inferior)

Un equipo de arqueólogos está a traballar esta semana no xacemento de O Castrillón (San Xoán de Fontes Rosas-Santa María de Loxo, Touro), unha singular fortificación con características únicas no ámbito galego, e que os investigadores consideran que pode estar vinculada ao exército romano. A campaña, que durará toda esta semana, pretende facer sondaxes avaliativas que permitan aproximar a súa cronoloxía e a potencial vinculación con unidades militares romanas, así como a súa posible relación co veciño castro do Couto de San Sebastián. A intervención arqueolóxica está coordinada polo profesor José Manuel Costa García, da Universidade de Salamanca e membro do colectivo de investigación Romanarmy, e executada pola empresa Tempos Arqueólogos. Trátase da segunda das actuacións do proxecto “Roma no Finis Terrae”, unha iniciativa financiada pola área de Cultura da Deputación da Coruña para coñecer como se produciu a penetración de Roma no noroeste da Península a través do estudo de varios xacementos localizados nos últimos anos. A intervención no Castrillón conta tamén coa colaboración do Concello de Touro.

Un xacemento atípico

O primeiro que destaca en O Castrillón é a súa estrutura atípica, notablemente distinta dentro do abundante conxunto de xacementos fortificados de diferentes épocas que se conservan na provincia da Coruña. O Castrillón ocupa a zona alta dun outeiro definido ao leste polo Rego das Pucheiras. Conta con dous recintos ben definidos que ocupan en total pouco máis dunha hectárea. O cumio do outeiro está achairado artificialmente e cinguido por unha estrutura que delimita un pequeno recinto de forma oval. Adicionalmente, destaca outro recinto que, partindo da base desta acrópole, se estende ao norte ao longo da zona máis alta do outeiro.

O xacemento de O Castrillón ten paralelos no norte da Península, onde foron identificados pequenos postos militares romanos cunha estrutura similar, e vinculados ao control de amplas zonas do territorio. Coñecidos na literatura científica como castella (en singular castellum), este sería o primeiro recinto destas características investigado na Galicia occidental. Diferéncianse dos máis coñecidos campamentos temporais romanos polo seu pequeno tamaño e por estaren concibidos para o establecemento dunha guarnición reducida que busca controlar un territorio e as súas comunicacións. Outro elemento singular de O Castrillón é a súa proximidade ao prominente castro do Couto de San Sebastián, probablemente ocupado durante a Idade do Ferro. Ambas as dúas fortificacións están apenas separadas polo Rego das Pucheiras, se ben o castro aséntase atópase a máis de cen metros de altitude por riba do recinto estudado.

A través da prospección e escavación de sondaxes arqueolóxicas, a campaña tentará coñecer máis en profundidade a fortificación, as estruturas que integraban as súas defensas e achegarse na medida do posible á cronoloxía da súa construción. Con independencia da súa orixe romana ou noutro período, a investigación permitirá enriquecer o coñecemento arqueolóxico das fortificacións da provincia da Coruña, unha área especialmente abundante en recintos fortificados dos que O Castrillón representa un novo modelo con características propias.

Visita guiada

O venres ás 17 horas, como paso previo ao peche de campaña, realizarase unha visita guiada e explicación dos traballos por parte do equipo de arqueólogos. A visita é gratuíta e non é preciso inscrición previa. O punto de encontro será nesta localización. A visita debe realizarse con calzado pechado e pode ser cancelada de acordo coas previsións metereolóxicas.

Un plan máis amplo

O Castrillón será o segundo dos recintos investigados dentro do proxecto “Roma no Finis Terrae”, a través do que se busca coñecer como foi a chegada militar de Roma ao occidente de Galicia, no territorio da actual provincia da Coruña. En xullo, o equipo de investigadores tamén interviu no xacemento de Santa Baia (Soandres, A Laracha), confirmando a existencia dun campamento romano que inclúe no seu interior un castro previo da Idade do Ferro. O proxecto está financiado pola Deputación da Coruña.

Sites, Stories, Sites

Los trabajos dieron comienzo el día 08/08/2023

El equipo de arqueólogos dirigidos por Jesús García Sánchez (Instituto de Arqueología, Mérida-CSIC-Junta de Extremadura) y José Manuel Costa-García (Universidad de Salamanca) vuelve a investigar el pasado de la comarca segisamonense por séptimo año consecutivo. Esta intervención, financiada por la Diputación de Burgos y los ayuntamientos de Sasamón y Olmillos de Sasamón, que se desarrollará entre los días 8 y 26 de agosto, tiene como objetivo prioritario estudiar el poblamiento romano en la zona desde sus inicios en el siglo I a.C. hasta sus momentos finales en los siglos IV-V d.C.

Como principal novedad, se retomarán las excavaciones arqueológicas sistemáticas en centro de Sasamón, el corazón de la antigua Segisamo, tras las campañas desarrolladas por Jose Antonio Abásolo en la década de 1970. Desde entonces solo se habían realizado controles y seguimientos arqueológicos puntuales en diversos solares de acuerdo con los supuestos contemplados por la Ley 12/2002, de 11 de julio, de Patrimonio Cultural de Castilla y León , el Decreto 37/2007, de 19 de abril, por el que se aprueba el Reglamento para la protección del Patrimonio Cultural de Castilla y León y la declaración de Sasamón como Conjunto Histórico por la Junta de Castilla y León en 2020.

En los últimos años, el equipo dirigido por García Sánchez y Costa García ha hecho uso de distintas técnicas de teledetección –incluyendo drones– y de prospección geofísica –en particular, georradar– con el objetivo de obtener una planimetría precisa de las ruinas de la ciudad romana todavía existentes en el subsuelo de la localidad. La prospección geofísica con georradar y magnetómetro es un método en auge, pues permite obtener imágenes tridimensionales del subsuelo sin necesidad de excavaciones, para así identificar estructuras soterradas. De este modo, es posible reconocer las trazas del antiguo callejero o las plantas de algunas edificaciones romanas.

Continue Reading

Sites, Stories, Sites


Foxo do campamento romano

A intervención arqueolóxica no castro e campamento romano de Santa Baia (Soandres, A Laracha) encamíñase ao seu peche confirmando a hipótese de partida do equipo de investigación: a existencia dun campamento romano de posible carácter temporal no monte de Santa Baia. Os investigadores practicaron unha sondaxe nunha das zonas nas que as estruturas defensivas -pensadas para protexer un continxente militar durante un curto período de tempo- parecían mellor preservadas. A escavación confirmou a existencia dunha estrutura defensiva en integrada por un terraplén interior e un foxo exterior. A intervención arqueolóxica está coordinada polo profesor José Manuel Costa, da Universidade de Salamanca e membro do colectivo de investigación Romanarmy, e executada pola empresa Tempos Arqueólogos. É a primeira das actuacións do proxecto “Roma no Finis Terrae”, unha iniciativa financiada pola área de Cultura da Deputación da Coruña para coñecer como foi a penetración de Roma no noroeste da Península a través do estudo de varios xacementos localizados nos últimos anos. A intervención en Santa Baia conta tamén coa colaboración do concello da Laracha.

O sistema defensivo romano

O sistema defensivo descuberto envolve un recinto de cinco hectáreas que comprende a zona superior do monte de Santa Baia. As estruturas escavadas son características dos campamentos temporais romanos. Destaca a construción dun estreito foxo nunha zona que, de seu, xa é unha forte pendente natural. Os arqueólogos interprétano como un reforzo para as condicións defensivas do recinto ante posibles ataques. Tamén foi localizada a base dese terraplén vencido por esa forte pendente, e os investigadores mesmo poden detectar como foi preparado o terreo por parte dos militares para o levantamento do parapeto. O recinto ten un acusado nivel de degradación e, de feito, é case inapreciable a simple vista por mor da vexetación. Só o uso de novas tecnoloxías de exploración do territorio facilitou a localización do recinto.

Comprender a cronoloxía do recinto

Os investigadores céntranse agora en obter mostras de material que permitan a datación da construción do recinto militar romano, pero tamén do castro que se localiza no seu interior e que converten a Santa Baia nun caso único en Europa. De feito, parte da intervención exhumou a muralla do castro co obxectivo de poder tomar mostras da fundación deste recinto defensivo, posiblemente da Idade do Ferro. En colaboración co Grupo Interdisciplinar de Patrimonio Cultural e Xeolóxico da Universidade da Coruña, diferentes mostras van ser tomadas tanto no terraplén e foxo do recinto romano como no interior da muralla do castro para realizar datacións por luminiscencia opticamente estimulada (OSL). O obxectivo é coñecer as datas fundacionais dos dous recintos e poder avanzar no establecemento dun marco cronolóxico para o campamento romano. Santa Baia é parte do pequeno conxunto de campamentos romanos localizados no occidente coruñés. Coñecer en que momento o exército romano chegoua á costa atlántica galega ten unha gran relevancia para comprender o proceso de integración do noroeste ibérico no Imperio. Determinar a cronoloxía tamén permitirá ver a relación que pode existir entre estes campamentos romanos do occidente coruñés e as diferentes incursións e campañas militares descritas polas fontes romanas.

Ao tempo, os investigadores están tentando avanzar en comprender cal é a relación entre o castro ártabro localizado no alto do outeiro e o campamento que o envolve. Estaba o castro de Santa Baia habitado no momento no que os romanos establecen o seu campamento? Ou era un recinto anterior ou posterior ao campamento?

Novas intervencións

O proxecto continuará nos vindeiros meses con outras intervencións arqueolóxicas noutros recintos militares romanos da provincia da Coruña. Romanarmy irá comunicando as datas das novas campañas conforme se vaian pechando as datas concretas das intervencións.

Sites, Sites

Un equipo arqueolóxico intervirá ao longo de toda esta semana e ata o luns 31 de xullo no conxunto do monte de Santa Baia (Soandres, A Laracha). O proxecto ten por obxectivo estudar as estruturas defensivas do campamento romano, avanzar na súa caracterización e explorar a relación entre esta fortificación militar e o castro que se atopa situado no alto do mesmo interior monte. A intervención arqueolóxica desenvolverase baixo a coordinación cientifica do profesor da Universidade de Salamanca José Manuel Costa García e será executada pola empresa Tempos Arqueólogos. Trátase da primeira acción do convenio subscrito entre a Deputación da Coruña e a Universidade de Salamanca para investigar e difundir varias fortificacións temporais romanas da provincia da Coruña ao longo de 2023. A intervención conta tamen coa colaboración do concello da Laracha.

O campamento romano de Santa Baia foi publicado por primeira vez en 2019 polo colectivo de investigación Romanarmy, quen detectou a existencia de estruturas defensivas compatibles cos asentamentos temporais romanos a través do uso de tecnoloxías non invasivas de análise do territorio. O recinto campamental ten unha extensión de cinco hectáreas, superficie que permite estimar unha ocupación de entre 2500 e 3500 soldados. A particularidade deste campamento temporal, e que o fai tan interesante para a investigación, é que comprende no seu interior un castro enteiro da Idade do Ferro. Aínda que o exército romano reocupou antigas fortificacións da Idade do Ferro ao longo de Europa, en todos os casos os fortes romanos establecéronse no interior dos poboados indíxenas. O de Santa Baia é o único caso coñecido ata o momento no que sucede o contrario: un campamento romano envolve completamente o castro. Precisamente a campaña arqueolóxica terá tamén como un dos obxectivos entender a relación entre as dúas fortificacións.

Os investigadores aplicarán en Santa Baia distintas técnicas tanto de prospección, sondaxes arqueolóxicas como o uso de tecnoloxías non invasivas de exploración do subsolo, coma o gradiómetro, co obxectivo de detectar estruturas e elementos xa non percibibles en superficie ou a simple vista.

Visita guiada

O sábado 29 de xullo celebrarase unha visita guiada para todas as persoas interesadas, ás 11.30 h. da mañá, de carácter gratuíto e sen inscrición previa. As persoas interesadas deberán seguir as indicacións proporcionadas nas redes sociais de Romanarmy (Facebook: @romanarmynw; Twitter: @RomanArmy_eu; Instagram: @romanarmy.eu) para coñecer a localización do punto de partida da visita.

Stories

Romanarmy.eu volve a Penedo dos Lobos para coñecer a ocupación do campamento romano

Santiago de Compostela, 6 de setembro de 2022. Un equipo arqueolóxico está xa a investigar no campamento romano de Penedo dos Lobos (Manzaneda, Ourense), co obxectivo de obter datos que permitan coñecer como foi construído e avaliar o impacto das agresións practicadas por furtivos con detectores de metais observados no xacemento. A campaña está promovida pola Universidade de Salamanca, baixo a dirección cientifica do profesor desa universidade José Manuel Costa, que comparte co investigador João Fonte (Universidade de Exeter). A dirección técnica dos traballos está a cargo de Francisco Alonso Toucido (Tempos Arqueológos). A campaña prolongarase ata este venres 9 de setembro. A intervención está financiada por Turismo de Galicia e conta coa colaboración do concello de Manzaneda e o Instituto de Ciencias do Patrimonio do CSIC (Incipit).

O campamento romano de Penedo dos Lobos está localizado a 1483 metros de altitude, sendo un dos campamentos romanos a maior altura no actual territorio galego. Atópase moi próximo, a penas 2,5 km, á estación de esquí de Cabeza de Manzaneda. Conta cunha superficie de 2,34 hectáreas, o cal peok
rmite estimar que foi construído para unha unidade militar de entre 800 e 1000 soldados. Considérase un campamento de marcha, é dicir, un recinto militar construído durante o avance da columna militar, non estable e ocupado durante moi pouco tempo. A intervención practicada por romanarmy.eu en 2018 permitiu localizar materiais asociados aos militares romanos que permitiron propoñer unha cronoloxía contemporánea ás Guerras Cántabras (29-19 a.C.), levadas a cabo por Roma para controlar as áreas aínda non dominadas na Península Ibérica. A identificación do campamento romano tivo un gran impacto no mundo académico e en medios internacionais, achegando unha nova visión para comprender a presenza do exército romano no actual territorio galego.

Información para unha potencial posta en valor

A intervención arqueolóxica que se está levando a cabo en Penedo dos Lobos está a practicar sondaxes na muralla do recinto militar, co obxectivo de determinar o seu procedemento construtivo. Os investigadores buscan coñecer as técnicas defensivas do exército romano nesta zona do Noroeste peninsular, pero tamén compilar datos para unha potencial posta en valor futura do xacemento. Entre os obxectivos, a obtención de mostras que permitan datar de xeito máis preciso o campamento romano. Trátase dunha continuación da primeira campaña levada a cabo por romanarmy.eu no recinto en 2018, e que permitiu a identificación do xacemento.

Coñecer o impacto do expolio do xacemento

Así mesmo, a través de diferentes técnicas de análise do subsolo búscanse estruturas actualmente invisibles ou a localización de materiais. De feito, un dos obxectivos da campaña é estimar o impacto dos detectoristas de metais, furtivos que prospectaron ilegalmente o xacemento á procura de material arqueolóxico. Estas practicas delituosas están a aumentar nos últimos anos e supoñen un grave atentado contra o patrimonio cultural debido ao roubo de pezas e a destrución de valiosa información de contexto.

Un xacemento excepcional

O campamento romano de Penedo dos Lobos conserva as portas orixinais de acceso ao recinto. Estes accesos, chamados “en clavícula” polo sistema de defensa co que contaban, son propios dos recintos do exército romano. E mesmo nun caso, a porta dianteira (o acceso sur) esta porta ten unha forma inédita nos campamentos de marcha europeos.

O outro elemento excepcional é que se trata dun dos poucos campamentos romanos de marcha vinculados á conquista do norte de Hispania que está construído en pedra. Os soldados botaron man do abundante material granítico da zona para construír as defensas. Isto, xunto co illamento da zona e o seu uso unicamente gandeiro, permitiu que o campamento se atope nun estado de conservación único, e que todo o sistema defensivo sexa facilmente apreciable mesmo para público non experto, aspecto que é difícil en xacementos peor preservados. Cómpre ter en conta que estamos falando de recintos habitados unicamente durante uns días hai máis de dous mil anos.

O campamento fora descuberto por un veciño da comarca, Rubén F. Lorenzo Pérez, quen comunicou o colectivo romanarmy.eu a existencia dun recinto de alta montaña de peculiares características.