{"id":610,"date":"2016-03-18T12:06:52","date_gmt":"2016-03-18T11:06:52","guid":{"rendered":"http:\/\/romanarmy.eu\/?p=610"},"modified":"2016-03-18T12:06:52","modified_gmt":"2016-03-18T11:06:52","slug":"unha-paisaxe-arqueoloxica-asolagada-aquae-querquennae-bande-ourense","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/2016\/03\/18\/unha-paisaxe-arqueoloxica-asolagada-aquae-querquennae-bande-ourense\/","title":{"rendered":"Unha paisaxe arqueol\u00f3xica asolagada: Aquae Querquennae (Bande, Ourense)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/port.png\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-635\" src=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/port-1024x538.png\" alt=\"port\" width=\"628\" height=\"330\" srcset=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/port-1024x538.png 1024w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/port-300x158.png 300w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/port.png 1296w\" sizes=\"(max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/a><\/p>\n<p>5 de xu\u00f1o de 1921. Espa\u00f1a asiste con certo sopor \u00e1 escalada de violencia colonial que culminar\u00e1 no famoso <a href=\"http:\/\/dspace.usc.es\/handle\/10347\/12057\">desastre de Annual<\/a>. A situaci\u00f3n, como cab\u00eda esperar, resoa como un eco a\u00ednda m\u00e1is afastado na Galicia rural, onde os \u00faltimos d\u00edas da primavera non co\u00f1ecen m\u00e1is revoluci\u00f3n que os espor\u00e1dicos chuvascos. Non obstante, o apacible lugar de <em>\u201cA Cibdade\u201d<\/em>, situado na ribeira norte do r\u00edo Limia, recibe unha poco frecuente\u00a0visita. Nesta ocasi\u00f3n non acoden a remover a tierra soamente os veci\u00f1os de Portoquintela ou Ba\u00f1os de Bande, sen\u00f3n que se aproximan ademais catro figuras particularmente ben vestidas. Tr\u00e1tase dos ourens\u00e1ns Ram\u00f3n Otero Pedrayo, Florentino L\u00f3pez Cuevillas y Vicente Risco, destacados intelectuais galeguistas. Aprox\u00edmanse na compa\u00f1a do\u00a0abogado Farruco Pena, natural do municipio de Bande.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<figure id=\"attachment_627\" aria-describedby=\"caption-attachment-627\" style=\"width: 628px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Membros_do_Seminario_de_Estudos_Galegos_en_1928_2.png\"><img decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-627\" src=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Membros_do_Seminario_de_Estudos_Galegos_en_1928_2-1024x727.png\" alt=\"Miembros del Seminario de Estudos Galegos en 1928, en las Ruinas de San Domingos de Pontevedra. De izquierda a derecha, R. Otero Pedrayo, F. L\u00f3pez Cuevillas y V. Risco. Fuente: Fundaci\u00f3n Otero Pedrayo.\" width=\"628\" height=\"446\" srcset=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Membros_do_Seminario_de_Estudos_Galegos_en_1928_2.png 1024w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Membros_do_Seminario_de_Estudos_Galegos_en_1928_2-300x213.png 300w\" sizes=\"(max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-627\" class=\"wp-caption-text\">Membros do Seminario de Estudos Galegos en 1928, nas Ru\u00ednas de San Domingos de Pontevedra. De esquerda a dereita, R. Otero Pedrayo, F. L\u00f3pez Cuevillas y V. Risco. Fonte: <a href=\"http:\/\/fundacionoteropedrayo.org\/documentos\/\">Fundaci\u00f3n Otero Pedrayo<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p>O mal tiempo non os fai desistir do seu empe\u00f1o e, ao finalizar a xornada, a zanxa aberta polos habitantes locais\u00a0deixara ao\u00a0descuberto un muro de bo aparello e alg\u00fans restos cer\u00e1micos. Segundo parece, isto era a t\u00f3nica xeral no lugar, pero bastou para que no <a href=\"https:\/\/sites.google.com\/site\/revistagaleganos\/home\/N%C3%B3sV.pdf?attredirects=0&amp;d=1\">n\u00famero 5 da revista N\u00f3s<\/a>\u00a0os intelectuais aventurasen atoparse ante as ru\u00ednas da <em>mansio<\/em> \u201c<em>Aquis Querquennis<\/em>\u201d referida por el Itinerario de Antonino.<\/p>\n<figure id=\"attachment_629\" aria-describedby=\"caption-attachment-629\" style=\"width: 956px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/P\u00e1ginas-desdeN\u00f3s-IX.png\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-629 size-full\" src=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/P\u00e1ginas-desdeN\u00f3s-IX.png\" alt=\"Art\u00edculo de L\u00f3pez Cuevillas en el n\u00famero 9 de la revista N\u00f3s.\" width=\"956\" height=\"700\" srcset=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/P\u00e1ginas-desdeN\u00f3s-IX.png 956w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/P\u00e1ginas-desdeN\u00f3s-IX-300x220.png 300w\" sizes=\"(max-width: 956px) 100vw, 956px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-629\" class=\"wp-caption-text\">Artigo de L\u00f3pez Cuevillas no n\u00famero 9 da revista N\u00f3s.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Unha nova visita apenas uns meses despois (09\/10\/1921) elevar\u00e1\u00a0estas optimistas expectativas. A apertura dunha cata de maior tama\u00f1o permitir\u00e1 o descubrimento dunha imponente muralla. Isto, unido \u00e1 grande extensi\u00f3n na que se documentaban evidencias arqueol\u00f3xicas, levar\u00e1 a\u00a0Cuevillas a asegurar nun <a href=\"https:\/\/sites.google.com\/site\/revistagaleganos\/home\/N%C3%B3s%20IX.pdf?attredirects=0&amp;d=1\">novo n\u00famero de N\u00f3s<\/a>\u00a0que os restos correspond\u00edan a unha cidade\u00a0\u201cromana ou celto-romana\u201d. Desde ent\u00f3n, o xacemento pasar\u00e1 a formar parte dos habituais cat\u00e1logos eruditos da \u00e9poca e mesmo ser\u00e1 visitado durante o \u201ctour\u201d que a<em>\u00a0Comisi\u00f3n Provincial de Monumentos Hist\u00f3ricos y Art\u00edsticos de Orense <\/em>efect\u00fae por esta zona en 1935.<\/p>\n<figure id=\"attachment_614\" aria-describedby=\"caption-attachment-614\" style=\"width: 628px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/conchas_1945.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-614\" src=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/conchas_1945-1024x314.png\" alt=\"Construcci\u00f3n de la presa de As Conchas (1945). Fotos tomadas de \" width=\"628\" height=\"193\" srcset=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/conchas_1945-1024x314.png 1024w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/conchas_1945-300x92.png 300w\" sizes=\"(max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-614\" class=\"wp-caption-text\">Construcci\u00f3n da presa de As Conchas (1945), durante a que se afirma ter\u00eda morto un operario sepultado polo formig\u00f3n. Fotos tomadas de <a href=\"http:\/\/www.galeon.com\/sloren\/luciapra\/anegado.htm#FOTOGRAF\u00cdAS HIST\u00d3RICAS. LAS CONCHAS 1949.\">aqu\u00ed<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Non obstante, durante os anos 30 non producir\u00e1n novas intervenci\u00f3ns arqueol\u00f3xicas. O estoupido da Guerra Civil (1936-39) dificultou calquera empresa neste sentido. Por un lado, tras a guerra prod\u00faxose a desarticulaci\u00f3n das elites intelectuais galegas; por outro, asistimos a un novo escenario no que <a href=\"https:\/\/vimeo.com\/151051134\">diferentes pol\u00edticas<\/a>\u00a0e necesidades foron sobrepostas aos intereses cultural, ecol\u00f3xico ou patrimonial. <a href=\"http:\/\/www.traveler.es\/viajes\/al-natural\/articulos\/lo-que-el-embalse-se-llevo-pueblos-espanoles-sumergidos-bajo-el-agua\/6189\">Como sucedeu en moitos outros sitios<\/a>, entre os plans do goberno franquista contempl\u00e1base a\u00a0construci\u00f3n dun embalse en As Conchas e o asolagamento de boa parte de val do r\u00edo Limia.<\/p>\n<figure id=\"attachment_615\" aria-describedby=\"caption-attachment-615\" style=\"width: 628px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/inaug.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-615 size-large\" src=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/inaug-1024x375.png\" alt=\"inaug\" width=\"628\" height=\"230\" srcset=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/inaug-1024x375.png 1024w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/inaug-300x110.png 300w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/inaug.png 1901w\" sizes=\"(max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-615\" class=\"wp-caption-text\">Inauguraci\u00f3n do embalse por F. Franco en 1949 (<a href=\"http:\/\/www.galeon.com\/sloren\/luciapra\/anegado.htm#FOTOGRAF\u00cdAS HIST\u00d3RICAS. LAS CONCHAS 1949.\">esquerda<\/a>). O embalse e os barrac\u00f3ns do Poboado de As Conchas en 1957 (<a href=\"http:\/\/www.verpueblos.com\/galicia\/orense\/as+conchas\/galeria-fotografica\/\">dereita<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n<p>En 1948 o pobo de Ba\u00f1os de Bande encontr\u00e1base xa baixo as augas. Os seus habitantes foran reubicados en instalaci\u00f3ns provisionais e unha corrente de expropiaci\u00f3ns, repartos e reparcelaci\u00f3ns sacudira a rexi\u00f3n. A\u00a0revisi\u00f3n das Series A (1945-46) y B (1956-57) do V\u00f3o Americano perm\u00edtenos comprobar a magnitude f\u00edsica destes cambios, pero non s\u00f3 o espacio f\u00edsico veuse alterado: da noite para a ma\u00f1\u00e1, dinamit\u00e1ronse as <a href=\"http:\/\/www.galeon.com\/sloren\/luciapra\/encoroconchas.htm#O ENCORO DAS CONCHAS E SAN BENITO.\">din\u00e1micas socioculturais<\/a> dun bo n\u00famero de comunidades rurais.<\/p>\n<p><iframe class=\"juxtapose\" src=\"https:\/\/cdn.knightlab.com\/libs\/juxtapose\/latest\/embed\/index.html?uid=2120a7ea-e0d7-11e5-a524-0e7075bba956\" width=\"100%\" height=\"590\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p>\n<div style=\"font-size: 90%; text-align: center;\"><em>Sitios arqueol\u00f3xicos en relaci\u00f3n co embalse de As Conchas, sobre ortofotos dos v\u00f3os USAF 1946 e 1957.<\/em><\/div>\n<div style=\"font-size: 90%; text-align: center;\">\u00a0\u00b7<\/div>\n<p>Polo que respecta ao patrimonio arqueol\u00f3xico, as augas do embalse cubriton por complero o sitio de <em>\u201cA Cibdade\u201d<\/em>, as\u00ed como boa parte do trazado da antiga v\u00eda Nova (ou XVIII) que un\u00eda Braga e Astorga. Ademis, a escasos metros de As Conchas encontr\u00e1base A Pontepedri\u00f1a, unha antiga ponte romana fonte dunha <a href=\"http:\/\/www.galiciaencantada.com\/lenda.asp?cat=50&amp;id=112\">rica tradici\u00f3n oral<\/a>. A estructura fora declarada Hist\u00f3rico-Art\u00edstico e restaurada en 1944, pero iso no impediu a s\u00faa destruci\u00f3n. E despois, o silencio. O tempo encargouse de ir difuminando as cicatrices a\u00ednda visibles no territorio cara 1956 e pouco a pouco o rico patrimonio arqueol\u00f3xico local caeu no esquecemento.<\/p>\n<figure id=\"attachment_613\" aria-describedby=\"caption-attachment-613\" style=\"width: 628px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/puente_def.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-613\" src=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/puente_def-1024x230.png\" alt=\"A Pontepedri\u00f1a en 1900 (izq.), 1943 (centro) y 2000's (der.)\" width=\"628\" height=\"141\" srcset=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/puente_def-1024x230.png 1024w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/puente_def-300x67.png 300w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/puente_def.png 1588w\" sizes=\"(max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-613\" class=\"wp-caption-text\">A Pontepedri\u00f1a en 1900 (esquerda), 1943 (centro) y 2000&#8217;s (dereita). Fotograf\u00edas atopadas\u00a0<a href=\"http:\/\/www.verpueblos.com\/galicia\/orense\/as+conchas\/galeria-fotografica\/\">aqu\u00ed<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Non ser\u00e1 ata 1975 que se retomen as excavaci\u00f3ns arqueol\u00f3xicas en <em>\u201cA Cibdade\u201d. <\/em>Baixo a direci\u00f3n de A. Rodr\u00edguez Colmenero, F. Herves Raigoso e S. Ferrer Sierra as intervenci\u00f3ns prolong\u00e1ronse\u00a0ata a actualidade. Sabemos hoxe que en Bande existiu un forte romano de \u00e9poca altoimperial \u2013o mellor co\u00f1ecido de toda a pen\u00ednsula ib\u00e9rica-, as\u00ed como un importante n\u00facleo civil. Tr\u00e1tase, con todo, de traballos non exentos de certo risco e incomodidade, pois dependen en boa medida do nivel das augas do embalse. As fotograf\u00edas a\u00e9reas recentes amosan con claridade este punto.<\/p>\n<p><iframe class=\"juxtapose\" src=\"https:\/\/cdn.knightlab.com\/libs\/juxtapose\/latest\/embed\/index.html?uid=98f97cdc-e9ac-11e5-a524-0e7075bba956\" width=\"100%\" height=\"650\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p>\n<div style=\"font-size: 90%; text-align: center;\"><em>O forte romano de Bande en 2006 e 2014.<\/em><\/div>\n<div style=\"font-size: 90%; text-align: center;\">\u00a0\u00b7<\/div>\n<p>Malia que a\u00a0<em><a href=\"http:\/\/www.fundacionaqvianova.com\/index.html\">Fundaci\u00f3n Aquae Querquennae-Via Nova<\/a><\/em>\u00a0desdenvolveu unha importante labor na conservaci\u00f3n e posta en valor dos los restos arqueol\u00f3xicos da zona, a existencia do embalse dificulta calquera intento por desarrollar un proxecto ambicioso para o co\u00f1ecemento da paisaxe arqueol\u00f3xica no seu conxunto. Ademais, monumentos como o de A\u00a0Pontepedri\u00f1a at\u00f3panse practicamente arrasados e\u00a0<a href=\"http:\/\/www.lavozdegalicia.es\/noticia\/ourense\/2014\/06\/25\/laura-seara-pregunta-rehabilitacion-puente-lleva-55-anos-anegado\/0003_201406O25C8991.htm\">as iniciativas para a s\u00faa recuperaci\u00f3n<\/a>\u00a0sald\u00e1ronse en fracaso. Afortunadamente, outros interesantes sitios arqueol\u00f3xicos da contorna, como os veci\u00f1os castros de Lobosandaus ou Rubi\u00e1s, no se viron afectados por este proceso e poder\u00edan axudarnos enormemente a comprender as transformaci\u00f3ns vividas pola regi\u00f3n coa chegada das tropas romanas.<\/p>\n<figure id=\"attachment_617\" aria-describedby=\"caption-attachment-617\" style=\"width: 628px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/presa.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-617\" src=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/presa-1024x352.png\" alt=\"El embalse de As Conchas el d\u00eda de su inauguraci\u00f3n (izquierda) y en la actualidad (derecha). Fotograf\u00edas recogidas aqu\u00ed.\" width=\"628\" height=\"216\" srcset=\"http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/presa-1024x352.png 1024w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/presa-300x103.png 300w, http:\/\/romanarmy.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/presa.png 1282w\" sizes=\"(max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-617\" class=\"wp-caption-text\">O embalse de As Conchas no d\u00eda da s\u00faa inauguraci\u00f3n (<a href=\"http:\/\/www.galeon.com\/sloren\/luciapra\/anegado.htm#FOTOGRAF\u00cdAS HIST\u00d3RICAS. LAS CONCHAS 1949.\">esquerda<\/a>) e na actualidade (<a href=\"http:\/\/www.verpueblos.com\/galicia\/orense\/as+conchas\/galeria-fotografica\/\">dereita<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><a href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/equipo\/\">Jos\u00e9 M. Costa<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>5 de xu\u00f1o de 1921. Espa\u00f1a asiste con certo sopor \u00e1 escalada de violencia colonial que culminar\u00e1 no famoso desastre <a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/2016\/03\/18\/unha-paisaxe-arqueoloxica-asolagada-aquae-querquennae-bande-ourense\/\">Continue Reading<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,38],"tags":[],"class_list":["post-610","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historias","category-sitios","no-post-thumbnail","has-read-more-tag","no-sticky","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"gl","enabled_languages":["es","gl","as","pt","en"],"languages":{"es":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"as":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/610","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=610"}],"version-history":[{"count":38,"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":658,"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/610\/revisions\/658"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/romanarmy.eu\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}